Wojna sześciodniowa, która miała miejsce w czerwcu 1967 roku, była jednym z najbardziej znaczących konfliktów zbrojnych w historii Bliskiego Wschodu. W ciągu zaledwie sześciu dni Izrael odniósł spektakularne zwycięstwo nad koalicją arabskich państw, co doprowadziło do radykalnych zmian geopolitycznych w regionie. W niniejszym artykule przyjrzymy się przyczynom, przebiegowi oraz konsekwencjom tego konfliktu.

Przyczyny konfliktu

Wojna sześciodniowa była wynikiem narastających napięć między Izraelem a jego arabskimi sąsiadami, które miały swoje korzenie w długotrwałych sporach terytorialnych, politycznych i ideologicznych.

Historyczne tło

Po zakończeniu II wojny światowej i utworzeniu państwa Izrael w 1948 roku, Bliski Wschód stał się areną licznych konfliktów. Państwa arabskie nie uznały nowo powstałego państwa żydowskiego i wielokrotnie podejmowały próby jego zniszczenia. Wojna o niepodległość Izraela w 1948 roku, wojna sueska w 1956 roku oraz liczne incydenty graniczne były tylko preludium do większego konfliktu.

Bezpośrednie przyczyny

Bezpośrednie przyczyny wojny sześciodniowej można podzielić na kilka kluczowych aspektów:

• Blokada cieśniny Tiran: W maju 1967 roku Egipt, pod przywództwem prezydenta Gamala Abdela Nasera, zablokował cieśninę Tiran, co uniemożliwiło Izraelowi dostęp do Morza Czerwonego i jego kluczowych szlaków handlowych.
• Mobilizacja wojsk: Egipt, Syria i Jordania rozpoczęły masową mobilizację wojsk wzdłuż granic Izraela, co wywołało obawy o nadchodzący atak.
• Retoryka wojenna: Naser i inni przywódcy arabscy wielokrotnie wzywali do zniszczenia Izraela, co dodatkowo podsycało napięcia.

Przebieg wojny

Wojna sześciodniowa rozpoczęła się 5 czerwca 1967 roku i zakończyła się 10 czerwca tego samego roku. Izrael przeprowadził błyskawiczną i skuteczną kampanię wojskową, która zaskoczyła arabskie państwa i doprowadziła do ich szybkiej klęski.

Operacja „Focus”

Izrael rozpoczął wojnę od przeprowadzenia operacji „Focus” (hebr. Moked), która polegała na zmasowanym ataku lotniczym na lotniska egipskie, syryjskie i jordańskie. W ciągu kilku godzin izraelskie siły powietrzne zniszczyły większość samolotów przeciwnika, co zapewniło Izraelowi dominację w powietrzu na resztę konfliktu.

Front egipski

Po zniszczeniu egipskich sił powietrznych, izraelskie wojska lądowe przystąpiły do ofensywy na Półwyspie Synaj. W ciągu kilku dni Izraelczycy zdobyli kluczowe pozycje, takie jak Szarm el-Szejk, Rafah i Al-Arisz, zmuszając egipskie wojska do odwrotu za Kanał Sueski.

Front jordański

Na froncie jordańskim Izrael skoncentrował swoje działania na zdobyciu Wschodniej Jerozolimy i Zachodniego Brzegu Jordanu. Po zaciętych walkach, izraelskie siły zbrojne zdobyły Jerozolimę, co miało ogromne znaczenie symboliczne i strategiczne.

Front syryjski

Na froncie syryjskim Izrael przeprowadził ofensywę na Wzgórza Golan, które były strategicznie ważnym punktem kontrolnym. Po ciężkich walkach, izraelskie wojska zdobyły Wzgórza Golan, co zapewniło im przewagę nad Syrią.

Konsekwencje wojny

Wojna sześciodniowa miała dalekosiężne konsekwencje dla Bliskiego Wschodu, zarówno pod względem terytorialnym, jak i politycznym.

Zmiany terytorialne

W wyniku wojny Izrael zdobył znaczące terytoria:

• Wzgórza Golan: Zajęte od Syrii, co zapewniło Izraelowi strategiczną przewagę nad północnym sąsiadem.
• Wschodnia Jerozolima i Zachodni Brzeg Jordanu: Zajęte od Jordanii, co miało ogromne znaczenie historyczne i religijne.
• Strefa Gazy i Półwysep Synaj: Zajęte od Egiptu, co zwiększyło terytorium Izraela i zapewniło mu kontrolę nad kluczowymi szlakami handlowymi.

Polityczne i społeczne skutki

Wojna sześciodniowa miała również głębokie skutki polityczne i społeczne:

• Wzrost napięć: Konflikt zaostrzył relacje między Izraelem a państwami arabskimi, co doprowadziło do dalszych wojen i konfliktów w regionie.
• Problem uchodźców: Wojna spowodowała masowe przesiedlenia ludności palestyńskiej, co do dziś stanowi jeden z głównych problemów Bliskiego Wschodu.
• Zmiany w polityce międzynarodowej: Konflikt wpłynął na relacje międzynarodowe, w tym na politykę Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego wobec Bliskiego Wschodu.

Podsumowanie

Wojna sześciodniowa była jednym z najważniejszych konfliktów w historii Bliskiego Wschodu, który miał dalekosiężne konsekwencje dla regionu i świata. Błyskawiczne zwycięstwo Izraela zmieniło mapę polityczną Bliskiego Wschodu i wpłynęło na relacje międzynarodowe na wiele lat. Pomimo upływu ponad pół wieku, skutki tego konfliktu są nadal odczuwalne, a jego analiza pozostaje kluczowa dla zrozumienia współczesnych problemów Bliskiego Wschodu.