Bitwa o Midway to jeden z najbardziej znanych i przełomowy starć na Pacyfiku podczas II wojny światowej. Dzięki zaskoczeniu, wywiadowi i odwadze żołnierzy, flota amerykańska zadała Japończykom bolesną porażkę, która w znacznym stopniu zmieniła układ sił na wodach Pacyfiku. Poniższy tekst przybliża genezę konfliktu, kluczowe elementy operacji, przebieg walki oraz jej dalekosiężne następstwa.

Geneza konfliktu i sytuacja na Pacyfiku

W latach trzydziestych XX wieku wzrost potęgi militarnej Japonii i ekspansjonistyczna polityka na Dalekim Wschodzie doprowadziły do narastających napięć z mocarstwami zachodnimi, w tym ze Stanami Zjednoczonymi. Po ataku na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 roku Japończycy wypracowali szybką serię sukcesów, zajmując Filipiny, Malaje i część Indonezji. Jednak wraz z upływem czasu Amerykanie odbijali kolejne pozycje, a przywództwo Waszyngtonu wiedziało, że kluczowe znaczenie ma zdobycie inicjatywy w obszarze archipelagu Midway.

• Strategiczne położenie wyspy – punkt patrolowy i baza dla lotnictwa
• Potencjał operacyjny obu stron
• Sytuacja w 1942 roku – przewaga Japończyków na morzu

Złamanie japońskich szyfrów i znaczenie wywiadu

Amerykański wywiad odegrał kluczową rolę w bitwie o Midway. Przełomem okazało się zrozumienie japońskiego systemu kodowania – szyfry o kryptonimie JN-25. Dzięki pracy kryptologów flota amerykańska odczytała plan ataku oznaczony jako Operacja MI, poznając datę, miejsce i siły, jakie Japończycy mieli zaangażować.

• Rozpoznanie fotografów powietrznych i radiowe nasłuchy
• Fałszywe informacje o niedoborze wody i paliwa na wyspie
• Koordynacja między dowództwem floty a sztabem w Waszyngtonie

Wywiadowcy wiedzieli, że jeśli przeciwnik spróbuje zniszczyć amerykańską bazę na Midway, trzeba będzie przeprowadzić zasadzkę. Dostępne dane pozwoliły na przygotowanie zaskakującej kontrakcji i odpowiednie rozmieszczenie lotniskowce.

Przebieg bitwy

Uderzenie japońskie

4 czerwca 1942 roku japońskie lotnictwo rozpoczęło naloty na Midway, licząc na szybkie zniszczenie radaru i infrastruktury wyspy. Wsparcie zapewniały samoloty z czterech lotniskowców: Akagi, Kaga, Soryu i Hiryu. Celem było przygotowanie gruntu pod desant desantowców, który miał przypieczętować klęskę Amerykanów.

Kontratak amerykański

Siły amerykańskie, znacznie mniejsze liczebnie, ale doskonale przygotowane, wystawiły trzy lotniskowce: Yorktown, Enterprise i Hornet. Dzięki uprzednim rozpoznanie lotniczym w pobliżu japońskiej floty udało się wystrzelić samoloty torpedowo-bombowe w momencie, gdy lotniskowce przeciwnika były najbardziej podatne na uderzenie – tuż po zatankowaniu i uzbrojeniu maszyn.

Kluczowe momenty i zwroty akcji

W ciągu kilku godzin bitwy, przechodzącej od niepowodzeń do sukcesów, doszło do:

• Zatopienia trzech japońskich lotniskowców w pierwszej fali amerykańskich bombowców nurkujących.
• Poważnego uszkodzenia USS Yorktown, który jednak powrócił do walki.
• Afektywnego ataku Hiryu, powodującego kolejne zniszczenie oniemiałej floty amerykańskiej, lecz późniejszej kontrakcji prowadzącej do zatopienia czwartego lotniskowca japońskiego.

Momentem przełomowym okazało się pojawienie się bombowców torpedowych i nurkujących z Enterprise i Yorktown, które trafiły w najważniejsze okręty przeciwnika, decydując o losach bitwy.

Skutki i znaczenie strategiczne

Bitwa o Midway obróciła falę działań wojennych na Pacyfiku na korzyść Stanów Zjednoczonych. Kilka konsekwencji starcia:

• Utrata czterech lotniskowców – kluczowego elementu japońskiej flota – i setek doświadczonych lotników.
• Przerwanie japońskich planów ekspansji i możliwość ofensywy amerykańskiej w archipelagu Wysp Salomona.
• Zyskanie inicjatywy strategicznej, która pozwoliła na kolejne przełomowe operacje w rejonie Guadalcanal i wysp Marshalla.

Po bitwie o Midway japońska ofensywa została zahamowana, a amerykańska kampania zaczęła stopniowo odbijać kolejne terytoria. Trudności w uzupełnianiu strat kadrowych i materiałowych zmusiły Japonię do przejścia do obrony, co zadecydowało o dalszym losie kampanii na Pacyfiku.